10 Ατάκες στον κόσμο του βιβλίου που μπορούν να με στείλουν αδιάβαστη στο κενό του σύμπαντος.

Προειδοποίηση: Η παρακάτω ανάλυση περιέχει καυστικό χιούμορ, σαρδόνιες παρατηρήσεις και μια δόση πραγματικής αλήθειας για αυτούς που αρνούνται να αποδεχτούν την πραγματικότητα του αναγνωστικού κόσμου του 2025.

 Αν αισθάνεσαι πως το εγώ σου είναι πιο ψηλό και από τον πύργο του  Άιφελ, σου συνιστώ να μη το διαβάσεις.

Όχι πως θα το αναγνωρίσεις φυσικά, αλλά... anyway.

Λοιπόν, ας το παραδεχτούμε. Υπάρχουν μερικές φράσεις που όσο κι αν προσπαθώ να τις καταπιώ, καταλήγουν να με πνίγουν σαν ένα κείμενο χωρίς σωστή στίξη. 

Κάθε φορά που τις ακούω ή διαβάζω, νιώθω σαν να  το αγαπημένο μου βιβλίο (το οποίο έχει εκπληκτική πλοκή και χαρακτήρες) να εξαϋλώνεται και να το αντικαθιστώ με ένα μολύβι και μια άχρηστη σημείωση για το πώς τα κανονικά βιβλία πρέπει να είναι.

 Αυτό δεν είναι κάποιο βαρύ "σκύλιασμα". 

Ήρθε απλώς η ώρα να μιλήσουμε σοβαρά για μερικές από τις πιο αηδιαστικές ατάκες στον κόσμο του βιβλίου.

Πάμε λοιπόν....

1. “Η πολιτική και η θρησκεία δεν χωράνε στα βιβλία.”

(ANΤΕ ΓΕΙΑ!)

Οκ, ωραία…

Καλώς ήρθατε στον κόσμο των βιβλίων χωρίς ουσία, χωρίς βάθος και χωρίς πραγματική ανάλυση της κοινωνίας στην οποία ζούμε. 

Μήπως είναι καιρός να καταλάβουμε πως η λογοτεχνία χωρίς πολιτική ή θρησκεία είναι σαν πίτσα χωρίς τυρί; Ή πιο απλά, είναι σαν να λες "δε θέλω να σκεφτώ την πραγματικότητα, απλώς θέλω να διαβάζω για ειρηνικούς κόσμους όπου όλοι είναι όμορφοι και οι κακοί είναι μόνο το φόντο." 

Αν δεν θέλεις εσύ να διαβάσεις για τις πιο επίκαιρες και σημαντικές κοινωνικές θεματικές, εγώ προτιμώ να διαβάζω κάτι άλλο παρά τη δήλωσή σου ότι η πολιτική και η θρησκεία δεν κάνουν τα βιβλία καλύτερα. 

Στην πραγματικότητα, κάνουν τα βιβλία πιο ενδιαφέροντα και, τολμώ να πω, σημαντικά.

2. “"Δεν διαβάζω βιβλία με diversity και LGBTQ γιατί δεν ταυτίζομαι με τους χαρακτήρες"

(Νιώθω  λες και μιλάω με ΝPC)

Αχ, το αγαπημένο μου κλασικό σλόγκαν των παλαιών, καλών εποχών, σαν να σε προκαλεί να του πειςλέει "ξεκόλλα, είσαι τόσο πίσω που το GPS δεν σε βρίσκει πια".

Αλήθεια τώρα, δεν μπορείς να ταυτιστείς με χαρακτήρες που έχουν διαφορετική ζωή, γιατί… το μυαλό σου έχει παραμείνει στη δεκαετία του '50; 

Ή μήπως πιστεύεις ότι όλη η λογοτεχνία πρέπει να είναι σαν ένα κακέκτυπο ταινίας του Χόλιγουντ με αμόλυντους λευκούς, straight ήρωες που αντιμετωπίζουν τα πάντα με χαμόγελο και μια εντυπωσιακή ρομαντική φαντασία; Ε, ξύπνα!  

Ή μείνε πίσω με την εποχή σου, αλλά ειλικρινά, ο κόσμος έχει προχωρήσει πιο γρήγορα από το λογισμικό σου.

Για να το πω ευγενικά: αν δεν διαβάζεις diversity, δεν έχεις απλώς μικρό περιορισμένο κύκλωμα… έχεις απλά τελειώσει και την τελευταία σύνδεση με το πραγματικό, σύγχρονο, ανθρώπινο μυαλό. 

Και κάπου εκεί, ο εγκέφαλός σου πάει για το τελευταίο του εγκεφαλικό κύτταρο, μαζί με το δικό μου.

Δηλαδή, σοβαρά τώρα, μπορείς να ταυτιστείς με ένα ξωτικό που έχει ζήσει 500 χρόνια, έναν βρικόλακα που τρώει κόσμο και μπορεί να μεταμορφώνεται σε νυχτερίδα, αλλά όταν πρόκειται για έναν άνθρωπο που απλώς έχει διαφορετικό χρώμα ή προτίμηση στην σεξουαλικότητά του, ξαφνικά "δεν μπορείς να ταυτιστείς";

Θες να με τρελανεις;

Μήπως ξεχνάς ότι το να διαβάζεις ιστορίες δεν είναι για να βλέπεις τον εαυτό σου σε κάθε χαρακτήρα, αλλά για να απολαμβάνεις την ιστορία, να μαθαίνεις και να εξερευνάς νέες εμπειρίες;

 Ποια είναι αυτή η "μαγική" γραμμή που λέει ότι μόνο οι λευκοί, straight χαρακτήρες αξίζουν να έχουν πλοκή; 

Αλήθεια, αν μπορείς να ενσωματωθείς σε έναν αιώνιο βρικόλακα, δεν μπορείς να καταλάβεις και έναν άνθρωπο που απλά είναι διαφορετικός από σένα; 

Αν δεν μπορείς να διαβάσεις ιστορίες που προσφέρουν κάτι άλλο από το να κοιτάς τον καθρέφτη σου, τότε πες το: δεν θες ιστορία, θες μόνο να βλέπεις την "αφήγηση" της ίδιας σου της εικόνας.

3. Το “Δεν καταλαβαίνω το hype για αυτό το βιβλίο” στην τοξική του σνομπ pick me vibe εκδοχή του.

(Έλα... έλα...φτάνει σιχάθηκα.)

Αυτή η φράση συχνά λέγεται με το ύφος του "κοιτάξτε πόσο έξυπνος/η είμαι που κατάλαβα ότι το βιβλίο που όλοι αγαπούν, δεν είναι καλό. Είμαι πολύ πιο ανώτερος/η για να ακολουθώ το πλήθος."

Αυτή η τοξική σνομπιστική άποψη είναι τόσο σπαστική, που μπορεί να με στείλει αδιάβαστη αμέσως αν δεν έχω πεθάνει μόνη  μου από το  πόσο  eye roll έχω κάνει.. 

Να το πω αλλιώς, φίλε/η μου, το πρόβλημα δεν είναι το βιβλίο, είναι το γεγονός ότι το μυαλό σου δεν μπορεί να αντιληφθεί τη μαγεία που βρίσκεται πίσω από το βιβλίο. 

Αν αυτό το βιβλίο έχει απήχηση σε τόσο κόσμο, είναι επειδή αυτός ο κόσμος καταλαβαίνει κάτι που εσύ, για κάποιον λόγο, αρνείσαι να αποδεχτείς. Δεν είναι κάθε βιβλίο για σένα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει αξία για άλλους. 

Επίσης, μάλλον δεν έχεις ιδέα πώς δουλεύει το hype και το marketing γύρω από τα βιβλία, έτσι; 

Η τέχνη του να σε πείσουν να αγοράσεις κάτι είναι όλη μια επιστήμη, και ναι, μπορεί να είναι υπερβολικό ή και  όχι, όπως και να μην είναι το βιβλίο το καλύτερο  που έχεις διαβάσει. 

Αλλά, ας είμαστε ειλικρινείς, μην είσαι ο τύπος που τρέχει γύρω-γύρω σαν μικρό παιδί που φωνάζει "Δεν είναι αληθινό hype!" και κρίνει όλη την κοινότητα που το αγαπά.

Άμα το βιβλίο δεν ήταν για σένα, πες απλά "Δεν με αγγιξε". 

Χωρίς να χρειάζεται να το ακυρώνεις με τον τρόπο που θα ακύρωνες το τελευταίο reality show που βλέπεις για να νιώσεις έξυπνος. Ο κόσμος αγαπά το hype; Καλή τους ώρα.

 Εσύ αν θέλεις να βρεις το δικό σου δρόμο, φιλτράρε το hype και πες το με στυλ: “Εμένα δεν με ενθουσίασε και δεν με εντυπωσίασε”. 

Δεν χρειάζεται να το κάνεις πολιτική δήλωση, ούτε να αναδείξεις το «ελιτιστικό» σου σύμπλεγμα.

 Απλά πες το και προχώρα… χωρίς να ρίχνεις λάδι στη φωτιά που λέγεται "Γνώμη σου, αλλά εγώ είμαι όμως  ο μόνος που ξέρει τι είναι καλό".

4. “Δεν με νοιάζει ο συγγραφέας τι σκέφτεται και τι πεποιθήσεις έχει, εμένα μου αρέσουν τα βιβλία του.”

(Κοπανάω το κεφάλι μου στον τοίχο)

Αυτό είναι σαν να λέω, "Δεν με νοιάζει τι υλικά χρησιμοποι ο σεφ, το φαγητό είναι νόστιμο". 

Ναι, σίγουρα μπορείς να απολαύσεις το έργο του, αλλά… αν ο συγγραφέας σου υποστηρίζει ή κάνει πράξεις που είναι εντελώς αντίθετες με τις αξίες που υποστηρίζεις, τότε αναρωτήσου αν πραγματικά θέλεις να τον υποστηρίξεις με την αγορά του βιβλίου του.

Αν θες να το διαβάσεις δανείσου το.

Δεν είναι πάντα μαύρο ή άσπρο, αλλά όταν η προσωπική του στάση είναι τοξική, κάπως, θα πρέπει αναρωτηθείς αν θέλεις να συνεχίσεις να τον ενισχύεις. 

Όχι, δεν μπορούμε να ξεχωρίζουμε πάντα το έργο από τον δημιουργό, επειδή οι πεποιθήσεις του δημιουργούν τον κόσμο του και διαπνέουν το έργο του. 

Η τέχνη πάντα εκφράζει κάτι παραπάνω από απλούς χαρακτήρες και γεγονότα.

5. “Καλά, είμαι δυνατόν να διαβάζεις fiction;”

(Shut up...)

Σοβαρά;

Αν νομίζεις ότι το fiction είναι για παιδιά ή για "παράξενους ανθρώπους", μάλλον δεν καταλαβαίνεις τι σημαίνει πραγματικά να διαβάζεις. 

Το fiction είναι αυτό που σε βοηθά να δεις τον κόσμο από διαφορετική σκοπιά, να κατανοήσεις συναισθήματα που δεν έχεις βιώσει, και να ανακαλύψεις τις πιο σκοτεινές και τις πιο φωτεινές πλευρές της ανθρωπότητας. 

Λυπάμαι, αλλά το να λες ότι “είμαι ενήλικας και δεν διαβάζω fiction” είναι σαν να λες  πως το Bachelor είναι  αληθινό– απλά ένα λάθος στην εξέλιξη.

6. “Δεν μπορείς να διαβάζεις YA βιβλία στην ηλικία που είσαι.”

(Είπες κάτι για την ηλικία μου;)

Α, είμαστε πια όλοι αυστηροί και σοβαροί ενήλικες, έτσι; 

Δεν μπορούμε να απολαύσουμε μια καλή εφηβική ιστορία γιατί, κατά κάποιον τρόπο, αυτό μας καθιστά "μικρούς" και "ανώριμους". 

Λοιπόν, άφησε με να σου πω κάτι: Η ηλικία δεν περιορίζει την ικανότητα να απολαμβάνεις καλή λογοτεχνία. 

Και, προφανώς, όλοι έχουμε βιώσει συναισθήματα που αντιστοιχούν στα YA βιβλία (οι εφηβικές αγωνίες δεν σβήνουν όταν γίνεσαι ενήλικας). 

Το να λες ότι δεν μπορείς να διαβάζεις YA επειδή μεγαλώνεις απλώς δείχνει ότι στη ζωή σου δεν έχεις πολύ χρώμα. 

Το καλό βιβλίο δεν έχει ηλικία.

7. “Καλά, διαβάζεις βιβλία με σεξ μέσα; Αυτά είναι τσόντες.”

(Γεμίσαμε  πουριτανούς)

Άκου να σου πω κάτι: Το σεξ δεν είναι κακό. 

Το σεξ δεν είναι τσόντα. Και αν διαβάζεις ένα βιβλίο με σκηνές σεξ και το απολαμβάνεις, αυτό δεν σημαίνει ότι το βιβλίο δεν έχει βάθος ή αξία.

 Αντί να βλέπεις το σεξ ως κάτι taboo, ίσως ήρθε η ώρα να το δεις ως μια φυσική και όμορφη έκφραση της ανθρώπινης συνύπαρξης. 

Οπότε όταν λες “τσόντα”, μάλλον αναφέρεσαι σε κάτι που δεν καταλαβαίνεις.

8. “Μόνο κλασικά βιβλία αξίζουν.”

(Κούρασε)

Αχ, πόσο γλυκό… να ζεις στον κόσμο των κλασικών. 

Το πρόβλημα με τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι μόνο τα κλασικά αξίζουν είναι ότι θεωρούν την ιστορία λογοτεχνίας "τελειωμένη". 

Το μόνο που κάνουν είναι να κλείνουν το μάτι σε έναν "καθιερωμένο" κόσμο που ίσως δεν έχει καμία σχέση με τον πραγματικό κόσμο σήμερα. 

Δεν λέω, τα κλασικά είναι υπέροχα, αλλά η λογοτεχνία εξελίσσεται – και αν εσύ στέκεσαι σ’ έναν κόσμο γεμάτο από "χρυσές εποχές", τότε ίσως να μην καταλαβαίνεις πως οι νέοι συγγραφείς φέρνουν πραγματική δύναμη και πρωτοπορία στη λογοτεχνία.

9.“Αυτό το βιβλίο είχε πολύ παιδική γραφή.”

(Αυτό  μου ανεβάζει την πίεση)

Ω, μάλλον προσπαθείς να πεις ότι δεν μπορούσες να βρεις το "βαρύ" και "πολύπλοκο" λεξιλόγιο που έψαχνες για να φανείς σπουδαίος/α στην αναγνωστική σου κρίση. 

Αλλά ας το πούμε έτσι: “Παιδική γραφή” σημαίνει απλά ότι το βιβλίο καταφέρνει να πει μια ιστορία χωρίς να σε πνίγει με περίπλοκες λέξεις και βάθος που το μόνο που καταφέρνει είναι να σε κάνει να αναρωτιέσαι ποιος είναι ο στόχος του βιβλίου.

 Όχι, το βιβλίο δεν είναι ανώριμο επειδή είναι απλό και κατανοητό. Ή επίσης μπορεί να είναι ακομα άγουρη η γραφή  του/της συγγραφέως και να εξελοχθεί μετέπειτα.

Ούτε σε γκόμεν/α δεν δίνεις άκυρο με τη πρώτη στραβή.

Μπορεί ένα βιβλίο.να είναι απλώς αληθινό, φυσικό και να προσφέρει κάτι που πραγματικά χρειαζόμαστε: ιστορίες που συνδέονται με το συναίσθημα και δεν χρειάζονται ένα θηρίο λεξιλογίου για να περάσουν το μήνυμα.

Α, και για να μην το ξεχνάμε: όλα τα βιβλία δεν χρειάζεται να είναι ψυχολογικά θρίλερ με λεκτικά τέρατα. 

Κάποιοι συγγραφείς επιλέγουν να χρησιμοποιούν "πιο απλή" γλώσσα για να μεταδώσουν συναισθήματα ή μηνύματα, και αυτό δεν τους κάνει "παιδικούς". 

Αν κάτι σε κάνει να νιώθεις έτσι, μήπως το βιβλίο απλά ξύπνησε κάτι μέσα σου που δεν ήθελες να δεις;

10.“Αυτό το βιβλίο είναι σαν ιστορία από Wattpad.”

(Οh,  for the love of Hecate)

Καλά, και τι με αυτό; 

Επειδή το βιβλίο έχει δυνατές αντιφάσεις, έντονη συναισθηματική φόρτιση και χαρακτήρες που, για κάποιο λόγο, φαίνεται να αγαπάνε και να μισούν με την ίδια ένταση, έχει πλοκή που έχεις ξαναδεί,το κατατάσσεις αυτόματα στην κατηγορία "Wattpad";

Ή χτυπάς  στο ό,τι μπορει να είναι ένα άγουρο ωμό κειμενο με λάθη  κλπ;

 Ωραία. Να σου πω κάτι; Αν υπάρχει κάτι λάθος με τη σύνδεση του Wattpad με την αναγνωστική εμπειρία, τότε πρέπει να πάρεις το νέο σου βιβλίο και να το επανεξετάσεις.

Ή να ελέγξεις και τα βιβλία που έχουν εκδοθεί  και περασαν επιμέλεια-not.

Προφανώς, αυτή η ατάκα έρχεται πάντα με το εξής σκεπτικό: “Αχ, το βιβλίο έχει πάρα πολύ φαντασία και ένταση για τα γούστα μου, πρέπει να το κοροϊδέψω ως ‘Wattpad’ για να μην φανώ ότι δεν το καταλαβαίνω.” 

Αν το "Wattpad" είναι το μόνο που μπορείς να φανταστείς για μια έντονη, υπερβολική ή πιο άγοθρη αφήγηση, τότε το πρόβλημά σου δεν είναι το Wattpad, αλλά το γεγονός ότι κάτι σε τρομάζει.

 Αυτό το ‘Wattpad’ που λες, είναι αυτό που έχει φέρει τη νέα γενιά συγγραφέων, με διαφορετικές φωνές και προσωπικότητες. 

Μήπως να ρίξεις και μια ματιά σε όλη την επιχείρηση  που λέγετε  Wattpad και το τι έχει βγει απο εκεί; Αντέχει τόσα χρόνια για κάποιο λόγο.

Δεν είναι όλος ο κόσμος της λογοτεχνίας οι "ψηλοί συγγραφείς με βαριά γραφή". 

Έχει και σασπένς, αγάπη και δράμα που τσιμπάνε την καρδιά.

Και το Wattpad δεν είναι το κακό μέρος για αυτό.

Επίλογος

Άκου, φίλε/φίλη μου, το βιβλίο σου μπορεί να είναι υπέροχο, το μυαλό σου ίσως είναι εντυπωσιακό, αλλά όταν αρχίζεις να πετάς ατάκες που περιορίζουν την αναγνωστική εμπειρία, είσαι ο μόνος που χάνει. 

Αν πραγματικά θέλεις να ζήσεις μέσα σε μια φούσκα με αναγνώσματα που σε κάνουν να νιώθεις άνετα, τότε κάν' το. 

Αλλά μη μπαίνεις στην καρδιά του κόσμου των βιβλίων και προσπαθείς να κάνεις τους άλλους να υποφέρουν γιατί το έργο τους δεν σε "εκπαιδεύει" με τον τρόπο που θες. 

Τα βιβλία είναι για όλους, με κάθε φωνή και χρώμα.

Τα φιλιά μου.