Η κρυφή ατζέντα παιδοφιλίας στη λογοτεχνία και την τέχνη.

Πάμε να μιλήσουμε για ένα πολύ δύσκολο θέμα.

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να αναδεικνύεις δύσκολα, δυσάρεστα θέματα στη λογοτεχνία και στο να εξωραΐζεις μη αποδεκτές πράξεις.

Κάτι που με τρελαίνει, με αρρωσταίνει και με ταράζει, είναι η ύπουλη εισχώρηση της παιδοφιλίας και της παιδεραστίας σε ορισμένα βιβλία και έργα τέχνης, καμουφλαρισμένη ως «σκοτεινός ρομαντισμός» ή «ερωτική λογοτεχνία». 

Ακόμα χειρότερα, βλέπουμε τέτοια στοιχεία να τυλίγονται με ένα περίβλημα αθωότητας, μέσα σε ιστορίες που πλασάρονται ως τρυφερές και ρομαντικές.

Ας το ξεκαθαρίσουμε: υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο να γράφεις για τέτοιες φρικαλεότητες με σκοπό την ευαισθητοποίηση και στο να τις παρουσιάζεις ως κάτι αποδεκτό, φυσιολογικό ή – Θεός φυλάξοι – ρομαντικό. 

Υπάρχει μια ευθύνη εδώ, και δεν είναι κάτι που μπορούμε να αγνοούμε ή να δικαιολογούμε στο όνομα της «τέχνης».

Το πρόσφατο γεγονός: Το βιβλίο της Tori Woods "Daddy’s Little Toy"

Το νέο βιβλίο της Tori Woods, Daddy’s Little Toy, είναι ίσως το πιο ακραίο παράδειγμα του πώς η γραμμή μεταξύ ευαισθητοποίησης και κανονικοποίησης έχει εξαφανιστεί. 

Για όσους δεν το γνωρίζουν, αυτό το βιβλίο έχει προκαλέσει τεράστια οργή—και δικαίως. Δεν είναι απλά ένα βιβλίο που θίγει ένα σκοτεινό θέμα. Σου το χώνει κατάμουτρα με τον πιο αηδιαστικό τρόπο.

Πλασάρεται ως dark romance (γιατί φυσικά, πώς αλλιώς θα το πουλήσουν;), αλλά η πραγματικότητα είναι ότι μιλάμε για μια ιστορία grooming και παιδοφιλίας. 

Ο ενήλικας «ήρωας» εμπλέκεται σε μια «σχέση» με ένα τρίχρονο παιδί. Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και μια σκηνή όπου το παιδί κάνει προβληματικά πράγματα με ένα λούτρινο, σκεπτόμενο τον ενήλικα (φίλο του πατέρα της).

Και όλα αυτά πακεταρισμένα με ένα χαριτωμένο, aesthetic εξώφυλλο για να κρύψουν την αρρώστια που κρύβεται μέσα.

Αν νομίζετε ότι αυτό είναι dark romance, κάτι πάει ΠΟΛΥ λάθος.

Δεν είναι ούτε taboo. 

Δεν είναι μια «σκοτεινή» ιστορία που αγγίζει δύσκολα θέματα για να τα εκθέσει. 

Δεν είναι μια αφήγηση που σοκάρει για να καταγγείλει κάτι. 

Όχι. Αυτό που έχουμε εδώ είναι η απόλυτη ρομαντικοποίηση παράνομων, επιβλαβών και κακοποιητικών συμπεριφορών. 

Είναι μια ιστορία που παρουσιάζεται ως «ερωτική» και «πικάντικη», ενώ στην πραγματικότητα προωθεί κάτι αποτρόπαιο: την παιδοφιλία.

Η Tori Woods είχε απόλυτο θράσος.

Το χειρότερο; Η Woods ήταν ανοιχτή και αμετανόητη για το περιεχόμενο του βιβλίου της. Στην αρχική αφιέρωση έγραφε ότι μετά από αυτό το βιβλίο, θα βλέπει τα παιδιά της διαφορετικά (!). 

Ναι, έχει και παιδιά.

Φυσικά, μετά το τεράστιο backlash, άλλαξε την αφιέρωση και κατέβασε το βιβλίο. Αλλά το γεγονός ότι σκέφτηκε αρχικά να γράψει κάτι τέτοιο λέει πολλά. 

Και τώρα έρχεται αντιμέτωπη με νομικές συνέπειες, γιατί – μάντεψε – η προώθηση τέτοιων πραγμάτων δεν είναι απλά ανήθικη. Είναι παράνομη.

Από εδώ και πέρα, αν κάποιος τολμήσει να μου πει ξανά ότι «οι απόψεις ενός συγγραφέα δεν έχουν σχέση με το έργο του», θα βρω αυτό το βιβλίο  και θα σας το βάλω να το φάτε.

Το πραγματικό πρόβλημα: Η υπόγεια κανονικοποίηση

Όσο εξοργιστικό και αν είναι αυτό το βιβλίο, δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. 

Το πιο επικίνδυνο είναι η ύπουλη κανονικοποίηση τέτοιων θεμάτων μέσα στη σύγχρονη λογοτεχνία, ειδικά σε κατηγορίες όπως YA (Young Adult), NA (New Adult) και Adult fiction. 

Πολλά βιβλία ενσωματώνουν  παιδοφιλικές δυναμικές με τρόπο που περνάει κάτω από το ραντάρ του αναγνώστη. Και δεν μιλάμε μόνο για βιβλία—ταινίες, σειρές, κάθε μορφή τέχνης έχει πέσει σε αυτή τη σκοτεινή παγίδα.

Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου οι αναγνώστες πρέπει να είναι ντετέκτιβ, να σκανάρουν κάθε βιβλίο για να βεβαιωθούν ότι δεν τους πουλάνε αρρωστημένες ιδέες ντυμένες με glitter και ροζ φιόγκους.

Όχι. Δεν είναι «απλά ένα βιβλίο». 

Έχω διαβάσει πολλούς από αυτούς τους τύπους βιβλίων και έχω παρατηρήσει κάτι ανησυχητικό: παρουσιάζουν  τέτοιες προβληματικές συμπεριφορές με τρόπο που τις κάνει να φαίνονται λιγότερο σοβαρές, σχεδόν ρομαντικοποιημένες. 

Υπάρχει, βέβαια, μια ακαταμάχητη γοητεία στο πώς σε παρασύρουν, στο πώς χτίζεται η χημεία μεταξύ των χαρακτήρων, όμως πολύ αργά συνειδητοποιείς ότι αυτό που διαβάζεις δεν είναι αυτό που φένεται. Είναι προβληματικές δυναμικές εξουσίας που καμουφλάρονται ως ρομαντισμός, εξιδανικεύοντας τοξικές ανισότητες.

Και εδώ είναι που θέλω να σταθώ.

Πριν καιρό διάβασα μια σειρά βιβλίων, που αν την κατονομάσω, φοβάμαι πως θα εμφανιστούν εξαγριωμένοι αναγνώστες με δάδες και τρίαινες. Όσοι με παρακολουθείτε, ξέρετε πολύ καλά ποια εννοώ. Και ξέρω ότι για πολλούς είναι η αγαπημένη τους σειρά.

Αλλά ακούστε με.

Το πρόβλημά μου δεν ήταν ούτε η ιστορία, ούτε οι χαρακτήρες, ούτε το γεγονός ότι το βιβλίο καταπιανόταν με κακοποιητικά μοτίβα και ψυχολογικά τραύματα. Αντιθέτως, λάτρεψα την πλοκή και τους χαρακτήρες.

Το πρόβλημα ήταν η εκτέλεση. 

Δεν μπορούσα να χωνέψω το γεγονός ότι ένα βιβλίο που προωθείται ως εφηβικό ρομαντικό—ούτε καν δράμα—παρουσιάζει την 16χρονη πρωταγωνίστρια ως μια εύθραυστη, μικροσκοπική ύπαρξη, παιδική στην περιγραφή της. 

Σε όλη τη διάρκεια του βιβλίου, η εικόνα που συνεχόμενα χτίζεται γι’ αυτήν θυμίζει περισσότερο ένα 12χρονο κορίτσι παρά μια νεαρή γυναίκα που κουβαλά ψυχικά τραύματα και ζει διαρκώς σε κακοποιητικό περιβάλλον.

Αυτό το στοιχείο με προβλημάτισε έντονα, ειδικά σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο πρωταγωνιστής—που είναι περίπου στην ηλικία της—κάνει ερωτικές σκέψεις για εκείνη ενώ περιγράφεται σε αυτή την τόσο εύθραυστη κατάσταση. 

Και έπειτα, ήρθε η ερωτική σκηνή.

Δεν έχω κανένα θέμα με το να υπάρχουν ερωτικές σκηνές σε τέτοια βιβλία, αρκεί να αντιμετωπίζονται με ευαισθησία και σοβαρότητα. Όχι, όμως, να παρουσιάζεται ένα 16χρονο κορίτσι, παρθένο, σε μια σκηνή που συμβαίνει χωρίς προφυλάξεις, με ωμότητα, σαν να είναι μια πράξη σε πορνό, ενώ την παρουσιάζαμε αλλιώς.

Ένιωθα πως έβλεπα σκηνή με ενήλικες.

Αρχικά, με προβλημάτισε,δεν καταλάβαινα ποιος ήταν ο σκοπός της. Και μετά, όταν συνειδητοποίησα τι πραγματικά συνέβαινε, με χτύπησε σαν κεραυνός και με αηδίασε.

Επιπλέον, στο τρίτο βιβλίο, η απεικόνιση των παιδιών ηλικίας 11-13 ετών ήταν υπερβολικά ώριμη, σχεδόν σαν να ήταν "μικροί ενήλικες". Καταλαβαίνω ότι περνούσαν μια δύσκολη φάση στη ζωή τους, αλλά η παρουσίαση ερωτικών περιπτύξεων και σεξτινγκ σε αυτή την ηλικία, σαν να είναι κάτι φυσιολογικό, ήταν τουλάχιστον ακατάλληλη και προβληματική.

Δεν βρήκα τίποτα στη γραφή που να με έκανε να νιώσω ότι το βιβλίο τα παρουσίαζε ως προβληματικά.

Όταν προσπάθησα να επισημάνω αυτά τα σημεία, μου είπαν πως είμαι υπερβολική. Μου είπαν ότι αυτά δεν υπάρχουν στο βιβλίο, ότι διαδραματίζεται σε άλλη χώρα, στις αρχές του 2000,  πως «αυτά τα πράγματα συμβαίνουν», πως ζουν ακραιες καταστασεις και δεν καταλαβαίνω, πως με πειραξε η ωμότητα.

Όχι, παιδιά μου. 

Έχω διαβάσει βιβλία με ωμότητα που θα σας έκαναν να αφήσετε το βιβλίο στη μέση. Δεν ήταν αυτό το θέμα. Ήταν η ωμότητα που παρουσιαζόταν σαν κάτι φυσιολογικό.

Χτύπησε ΑΥΤΟ το καμπανάκι για το οποίο μιλάμε τόση ώρα.

Και ξέρετε κάτι; Είμαι millennial. Το 2000 ήμουν στην ίδια ηλικία με αυτά τα παιδιά.

Έπαιζα με κούκλες και κρυφτό με τις φίλες και φίλους μου.

Ήμουν παιδί σε ένα κακοποιητικό περιβάλλον, βίωσα ασθένειες, βίωσα μπούλινγκ, κουβαλούσα ψυχολογικά τραύματα και αντί του να μη τρώω, έπνιγα τις φοβίες μου με φαγητό. 

Και αυτό το βιβλίο; Με πόνεσε. Με πρόσβαλε. Δεν είδα μια αληθινή αναπαράσταση, δεν είδα τη δική μου πραγματικότητα. 

Αντίθετα, με σόκαρε.

Γιατί καμουφλάρει το σκληρό και το προβληματικό με ροζ φιόγκους. 

Και αυτό είναι επικίνδυνο.

Ναι, τέτοιες καταστάσεις υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν, αλλά δεν μπορώ να τις βλέπω σε ένα βιβλίο καμουφλαρισμένες με ένα αγαπησιάρικο, ρομαντικοποιημένο στυλ.

Δείτε λίγο τη δική μου πλευρά.

Γιατί να αναπαραστήσεις σαν 12χρονο ένα κορίτσι σε μια ακραία κατάσταση χωρίς να εμβαθύνεις στην ψυχολογία της ή στο τραύμα της; 

Δεν με ενδιαφέρει αν η παρουσίαση  της δικαιολογείται καπως στο βιβλίο και το καταλαβαίνεις μετέπειτα - αν και το ξέρεις ήδη γιατί είναι έτσι.

Δεν τον έδωσε με το σωστό, μη προβληματικό τρόπο.

Μη μου την παρουσίαζεις σαν 12χρονο για να δικαιολογίσεις την εμφάνιση της ως ένα κακοποιημένο παιδί. 

Πες τα πράγματα όπως είναι.

Τώρα καταλάβατε γιατί φώναζα για αυτό το βιβλίο;

Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπω ιστορίες να sexualize ανήλικα.

Έχω διαβάσει επίσης βιβλία ενηλίκων όπου ο πρωταγωνιστής περιγράφει τη γυναικεία επιδερμίδα σαν «ροζ και απαλή, όπως ενός κοριτσιού», το άρωμά της σαν «κοριτσίστικο», ή το ότι είναι «άτριχη σαν μικρό κορίτσι». 

Και ας μη μιλήσω για την απεικόνιση των ανήλικων αγοριών σε κάποια βιβλία…

Θέλω να μου παρουσιάζεις τέτοιες καταστάσεις ως πρόβλημα, όχι σαν κάτι φυσιολογικό. 

Αλλιώς, θα σε υποψιάζομαι.

Αν θες να γράψεις για αυτά, γράψε ένα κοινωνικό δράμα που να ευαισθητοποιεί, που να σοκάρει για τους σωστούς λόγους.

Καταλαβαίνετε ποιο είναι το πρόβλημα; 

Αυτές οι «μικρές», φαινομενικά ασήμαντες λεπτομέρειες είναι που μου χτυπάνε κόκκινο.

Δεν λέω  πως όλοι οι συγγραφείς που γράφουν κάτι τέτοιο είναι παιδόφιλοι ή παιδεραστές. Αλλά δεν θα έπρεπε να προσέχουν πώς και γιατί παρουσιάζουν τέτοιες καταστάσεις;

Βιβλία όπως "Lolita", "Tampa", "My Dark Vanessa" και "A Little Life" γράφτηκαν για να σοκάρουν, για να ξεγυμνώσουν την αλήθεια, όχι για να ωραιοποιήσουν. 

Όποιος τα βλέπει ως «ρομαντικά» είναι το πρόβλημα.

Είναι ακραία βιβλία, ναι. Αλλά σε βάζουν στο μυαλό αυτών των τεράτων και των θυμάτων τους. Σου δείχνουν πώς σκέφτονται αυτοί οι άνθρωποι και τι περνούν τα θύματά τους.

Γιατί, κακά τα ψέματα, τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν ανάμεσά μας. Και αν εσύ δεν τους αναγνωρίζεις, ίσως απλώς δεν τους έχεις προσέξει ακόμα.

Η ευθύνη μας ως αναγνώστες: 

Προστασία των ευάλωτων

Ως αναγνώστες και καταναλωτές, έχουμε την ευθύνη να είμαστε σε εγρήγορση. 

Δεν αρκεί απλώς να ευαισθητοποιούμαστε για βιβλία όπως το Daddy’s Little Toy—πρέπει να αναγνωρίζουμε και να καταρρίπτουμε τη συστηματική κανονικοποίηση προβληματικών θεμάτων, όπως η παιδοφιλία και η παιδεραστία, που συχνά «κρύβονται» πίσω από βιβλία που στην επιφάνειά τους δεν φαίνονται άμεσα επιβλαβή. 

Όταν τέτοιο περιεχόμενο δεν συνοδεύεται από trigger warnings και παρουσιάζεται χωρίς να υπογραμμίζεται η προβληματική φύση του, συμβάλλει στη διαστρέβλωση της πραγματικότητας και στη δημιουργία μιας επικίνδυνης αφηγηματικής κουλτούρας.

Όταν υποστηρίζουμε συγγραφείς ή εκδοτικούς οίκους που παράγουν έργα τα οποία ρομαντικοποιούν ή εξωραΐζουν τέτοιες συμπεριφορές, γινόμαστε, άθελά μας, μέρος του προβλήματος.

Επιτρέπουμε σε αυτά τα μυθιστορήματα να συνεχίσουν να διαδίδουν επιβλαβή μηνύματα, όπου τα όρια ανάμεσα στο σωστό και το λάθος σβήνονται. 

Η λογοτεχνία έχει τη δύναμη να διαμορφώνει αντιλήψεις—και γι’ αυτό οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί στο τι επιλέγουμε να προωθήσουμε. Δεν αρκεί να εκφράζουμε τη δυσαρέσκειά μας· πρέπει να το δείχνουμε στην πράξη, αρνούμενοι να στηρίξουμε έργα που κανονικοποιούν ή δικαιολογούν τέτοια θέματα.

Το συμπέρασμα: 

Υπάρχει χώρος στη λογοτεχνία για να θίξουμε δύσκολες αλήθειες, να αφυπνίσουμε συνειδήσεις και να αναδείξουμε τα σκοτεινά σημεία του κόσμου. 

Αλλά δεν υπάρχει—και δεν πρέπει να υπάρχει—χώρος για την εξιδανίκευση ή την ωραιοποίηση της παιδοφιλίας και της παιδεραστίας. 

Ως κοινωνία, έχουμε την ευθύνη να ελέγχουμε το περιεχόμενο που καταναλώνουμε και να προειδοποιούμε για αφηγήσεις που θολώνουν τα όρια της ηθικής. 

Πρέπει να προστατεύσουμε τους νεαρούς, ευάλωτους αναγνώστες από ιδέες που ενδέχεται να διαστρεβλώσουν την αντίληψή τους για το τι είναι φυσιολογικό και αποδεκτό.

Αυτό δεν είναι λογοκρισία—είναι υπεράσπιση των πιο αδύναμων και διασφάλιση ότι η λογοτεχνία δεν μετατρέπεται σε όχημα επικίνδυνων ιδεολογιών. 

Ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να προσπερνάμε τη σιωπηρή κανονικοποίηση αυτών των θεμάτων και να απαιτήσουμε υπευθυνότητα στη συγγραφή και στην έκδοση βιβλίων. 

Η λογοτεχνία είναι ένα ισχυρό εργαλείο—

ας βεβαιωθούμε ότι χρησιμοποιείται για να φωτίζει την αλήθεια και όχι για να καλύπτει την ανηθικότητα.